මෑතකදී දේශීය මුදල් ඒකකය දරුණු ලෙස කඩා වැටීමට බලපෑ ආසන්නතම සාධකය වන්නේ වාහන ගෙන්වීමේ සීමාවන් ලිහිල් කිරීම නිසා ඩොලර් විශාල වශයෙන් රටින් පිටවීම බව පොදු මතය වී තිබේ.
මේ හේතුවෙන් පවතින විදේශ විනිමය ඉතිරි කරගැනීමේ අරමුණින්, වාහන ආනයනය අධෛර්යමත් කෙරෙන විවිධ ක්රියාමාර්ග ගැනීමට රජය පසුගියදා පෙළඹුණි.
කෙසේ වෙතත්, මෙරට මුහුණ දී සිටින විදේශ විනිමය අර්බුදය හුදෙක් වාහන ආනයනය නිසාම හටගත්තක් නොවන බව HNB Stockbrokers ආයතනය පෙන්වා දෙයි.
ඔවුන්ගේ විග්රහයට අනුව, ශ්රී ලංකාව සතුව ශක්තිමත් විදේශ මුදල් සංචිතයක් නොමැති වීම මෙම ගැටලුවට ප්රධානතම හේතුවයි. මේ වසරේ මාර්තු මාසය වන විට මෙරට ජංගම ගිණුමේ පැවති ඩොලර් මිලියන 479 ක අතිරික්තය ඩොලර් මිලියන 45 ක් දක්වා සීඝ්රයෙන් පහත වැටී ඇත.
මීට ප්රධාන වශයෙන්ම බලපෑවේ පසුගිය වසරේ මාර්තු මාසයට සාපේක්ෂව ඉන්ධන ආනයන වියදම ඩොලර් මිලියන 612 ක් දක්වා ඉහළ යාම, පෙර වසරට සාපේක්ෂව සංචාරක ව්යාපාරයෙන් ලැබුණු ආදායම සියයට 37 කින් කඩා වැටීමය.
සංචාරකයන්ගේ පැමිණීම අවම වූ මෙම කාලසීමාව තුළ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා මාර්තු මාසයේ සිට ජංගම ගිණුමේ පරතරය තවදුරටත් සීමා විය. එබැවින් රටට ගලා ආ විදේශ විනිමය ප්රමාණයෙන් වැඩි කොටසක් සංචිත ශක්තිමත් කිරීමට හෝ විදේශ ණය ගෙවීමට යෙදවීමට ප්රථම, අධික ඉන්ධන බිල පියවීම සඳහා වැය කිරීමට සිදු විය. කෙසේ වුවද, 2025 අගෝස්තු මාසයෙන් පසු අවම වාහන ආනයන වියදම වාර්තා වූයේ මෙම මාර්තු මාසයේ බැවින්, වාහන ගෙන්වීම මේ සඳහා බලපා නැත.
ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන ආනයන වියදම දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 3.6 ක් පමණ වන අතර , එය මැලේසියාව, තායිලන්තය සහ වියට්නාමය වැනි ආසියානු රටවලට වඩා අඩු අගයකි. එසේ වුවත්, ගැටලුව නිර්මාණය වී ඇත්තේ ඉන්ධන නොවන ආනයන-අපනයන අතර පවතින පරතරය හේතුවෙනි.
අනෙක් රටවල් ඉන්ධන නොවන වෙළෙඳාමෙන් අතිරික්තයක් පවත්වා ගනිද්දී ශ්රී ලංකාව පවත්වාගෙන යන්නේ වෙළෙඳ හිඟයකි. මැලේසියාව, තායිලන්තය, වියට්නාමය සහ තායිවානය වැනි රටවල්ද ඉන්ධන ආනයනය කළත්, ඔවුන් අගය එකතු කළ විදුලි උපාංග, යන්ත්රෝපකරණ සහ සේවා අපනයනය මඟින් විශාල විදේශ විනිමයක් උපයයි.
එමඟින් ඇති වන ශක්තිමත් සංචිතය නිසා ඔවුන්ට ඉන්ධන මිල කම්පන දරාගත හැකිය. නමුත් ලංකාව සතුව ඉන්ධන නොවන වෙළෙඳාමේ හිඟයක් පැවතීම නිසා එවැනි ආරක්ෂිත සංචිතයක් ගොඩනැඟී නොතිබුණි. මේ අනුව, රුපියල දුර්වල වීම හුදෙක් ඉන්ධන නිසාම නොව, මුදල් ඒකකයේ ව්යුහාත්මක සැකැස්ම නිසාම සිදුවන්නකි.
මීට ඇති එකම තිරසාර සහ දිගුකාලීන විසඳුම වන්නේ අගය එකතු කළ අපනයන ප්රවර්ධනය කර ඉහළ ආනයන අධිහාරයන් පවත්වා ගැනීමයි. සලාක ක්රම හෝ ඉහළ බදු පැනවීම් මඟින් මෙම පීඩනය තාවකාලිකව අඩු වුවද, ඉන් ජංගම ගිණුම යථාවත් නොවන අතර ජීවන වියදම ඉහළ ගොස් රජයේ ප්රතිපත්ති බිඳ වැටීමටද එය හේතු වේ.
මිල දර්ශකයේ ආචරණයන් (පිරිවැය බලපෑම) හරහා මෙවැනි බලශක්ති කම්පනයකදී ඉල්ලුම පාලනය කරගත හැකි වුවත් , සහනාධාර ලබාදීම වැනි ක්රම නිසා පිරිවැය පිළිබිඹු වන බලශක්ති මිල සූත්රයක් ක්රියාත්මක නොවන විට, පවතින පීඩනය ලිහිල් වීමට නම් රුපියලේ අගය තවදුරටත් අවප්රමාණය විය යුතුය.
HNB Stockbrokers ආයතනය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙන් (IMF) ඉදිරියේදී ලැබීමට නියමිත ඩොලර් මිලියන 700 ක මුදල නිසා රුපියල මත ඇති පීඩනය යම් තරමකින් සැහැල්ලු වනු ඇති බවයි.
එහෙත්, ලෝක වෙළෙඳපොළේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යද්දී, දේශීය ඉන්ධන සහ විදුලි ගාස්තු ඒවායේ සැබෑ පිරිවැය ආවරණය වන පරිදි සකස් නොකර දිගින් දිගටම පවත්වාගෙන ගියහොත්, රුපියල මත එල්ල වන පීඩනය නොවෙනස්ව පවතිනු ඇත
ඉන්ධන මිල වැඩි නොකලොත් රුපියල සුන්බුන් වෙනවා..- ලොකු තැනකින් උපදෙසක්
